Jullie bespreken het opnieuw. Iedereen kan zijn standpunt uitleggen, maar aan het einde zijn de verhoudingen even stroef. Waar reageer je eigenlijk op tijdens zo'n gesprek?
Wat gezegd wordt en wat je ervan maakt
Neem een eenvoudig voorbeeld. Een collega vraagt of iets vandaag nog afkomt. Jij hoort daarin dat hij vindt dat je te langzaam werkt. Je begint uit te leggen hoeveel er al op je bord ligt. Hij reageert dat hij alleen maar een vraag stelde. Even later gaat het gesprek over zijn toon en jouw reactie. De planning is nog steeds onduidelijk.
Het kan zijn dat er kritiek achter zijn vraag zat. Het kan ook zijn dat hij informatie nodig had voor zijn eigen werk. Zolang dat niet is uitgesproken, werk je allebei met een ander beeld van hetzelfde gesprek.
Ik heb zelf moeten leren hoeveel ik al kon invullen voordat ik werkelijk had geluisterd. Ik kon snel zijn, zeker van mijn oordeel en klaar om te reageren. Dan miste ik informatie die mijn beeld had kunnen veranderen.
Gelijk krijgen kan het luisteren verdringen
Als je het antwoord van de ander gebruikt om je volgende tegenargument te bedenken, blijft er weinig ruimte over om iets nieuws te horen. Dat kan aan beide kanten gebeuren. Ieder probeert duidelijk te maken waarom zijn reactie terecht was.
Dan kun je hetzelfde onderwerp heel vaak bespreken zonder verder te komen. Je kent elkaars standpunten steeds beter, maar weet nog weinig over wat er achter de vraag of reactie zat.
Ik vind het daarom waardevol om onderscheid te maken tussen wat iemand letterlijk zei en wat jij dacht dat diegene ermee bedoelde. Dat betekent ook dat je eigen interpretatie nog onderzocht mag worden. Je hoeft niet bij voorbaat ongelijk te hebben om nieuwsgierig te zijn naar de ander.
Soms ontbreekt er gewoon een besluit
Er zijn ook gesprekken die blijven terugkomen omdat niemand heeft bepaald wat voorrang krijgt of wie ergens over beslist. Dan kun je zorgvuldig luisteren en toch met hetzelfde probleem vertrekken. Een onhaalbare planning wordt niet haalbaar doordat iedereen vriendelijker praat.
Daarom kijk ik bij samenwerking onder druk naar de concrete situatie. Wat is afgesproken? Wat is nog onduidelijk? En wat gebeurt er tussen mensen wanneer die onduidelijkheid terugkomt? Daarmee voorkom je dat het gesprek alleen over iemands karakter gaat.
Denk eens terug aan een overleg dat bleef hangen. Kun je nog onderscheiden wat er daadwerkelijk werd gezegd en wat jij daar zelf uit concludeerde? Alleen al dat onderscheid kan zichtbaar maken waar jullie gesprek een andere richting kreeg.
In mijn werk met teams onderzoeken we dit aan de hand van situaties die zij zelf meemaken. Op de zakelijke pagina lees je meer over de mogelijkheden om daaraan te werken.